Emekli asker deyince aklınıza ne gelir? Belki bir apartman yöneticisi, personel müdürü, güvenlik şirketi çalışanı ya da kendini hobilerine adamış emekli bir paşa… En azından bugüne kadar böyleydi. Ancak artık askerler iş hayatında karşımıza daha çok çıkmaya başladı. Özellikle astsubay emeklileri, sahip oldukları teknik bilgi nedeniyle pek çok sektörde, farklı pozisyonlar için tercih ediliyor. Ayrıca eğitim sürelerinin kısalığı nedeniyle, subaylara göre daha genç emekli olan astsubaylar, 40’lı yaşlarının başında sivil hayata başlıyorlar. Subaylar ise yine hemen her sektör tarafından üst düzey yönetici olarak uzmanlık alanlarında istihdam ediliyor. Askerlerin iş hayatında en çok tercih edilme sebebi ise, mesleğin getirdiği liderlik vasfı ve disiplin temelli iş yapış şekli. Ancak gerek TSK’nin kapalı yapısı, gerekse emekli askerlerin bir takım sebeplerden çekingen davranmaları nedeniyle, emekli askerlerin istihdamına yönelik özel bir çalışma yapılmamıştı. Taki eski TSK mensubu iki girişimcinin ‘O Şimdi Sivil’ isimli bir insan kaynakları sitesini hayata geçirmesine kadar.

Askerler, uzun süren hizmetlerinin ardından, sivil hayata geçtiklerinde bir bocalama dönemi yaşıyor. Özellikle genç yaşta emekli olanlar için, sivil emeklilik hayatı çok sıkıcı olabiliyor. Bu nedenle genellikle çalışmayı tercih ediyorlar. Emekli olan, görevinden ayrılan ya da zorunlu askerlik hizmetini yeni tamamlamış askerlerin yönlendirilmesi gerektiğine inanan Deryum Danışmanlık ise www.osimdisivil.com adresinde, bu profi ldeki insanları işverenlerle buluşturdu.

Deryum Danışmanlık Temmuz 2008’de kurulan genç bir insan kaynakları danışmanlığı firması. Ortakları Cüneyt Balay Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan ayrılmış bir teğmen, İsmail Yaşar Erten ise yine Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan emekli olmuş bir binbaşı.

Balay teğmenlikten ayrılmasının ardından; PHILSAPhilip Morris, Coca-Cola, JTI, VF Ege Giyim, İzmir Liman İşletmeleri gibi çok sayıda firmada insan kaynakları yönetici olarak görev yaptı. Erten ise 5 yıl Vestel’de insan kaynakları departmanında idari müdür olarak çalıştı. Daha sonra bu iki eski arkadaş bir araya gelerek Deryum Danışmanlık’ı kurdu. Asker kökenli olmalarından dolayı, emekli askerlere insan kaynakları danışmanlığı konusundaki eksikliği çok önceleri gördükleri için uzun süredir bununla ilgili bir çalışma yapmayı düşünüyorlardı. Aralık 2008’de ise bu planlarını hayata geçirdiler ve ww.osimdisivil.com’u kullanıma açtılar.

Aslında site emekli askerlerin yanında, emekli ya da işinden ayrılmış polisler ve askerliğini yeni tamamlamış gençler için düşünülmüş. Ancak üye sayısı gün geçtikçe artan osimdisivil.com’un kullanıcıların yaklaşık yüzde 70’i emekli askerler. Site gayet maskülen olmasına rağmen, yüzde 2 oranında da kadın üyesi bulunuyor. Cüneyt Balay, askerlerin tahmin edilebileceği gibi öncelikle güvenlik fi rmalar tarafından tercih edildiğini söylüyor. Ayrıca inşaat firmaları da emekli asker istihdam etmek istiyormuş. Hatta Balay, son dönemde özellikle yurtdışında çalışan fi rmaların kendilerine çok başvurduğunun altını çiziyor. Ayrıca bir planlamayla başlayıp, disiplin içerisinde devam etmesi gereken süreçler içeren işler için emekli askerlerin çokça tercih edildiğini de ekleyen Balay, buna lojistiği örnek gösteriyor. Bunun yanında; İK, planlama, kalite yönetimi, işçi sağlığı ve iş güvenliği gibi çok sayıda iş ve pozisyon için yine askerler tercih edilebiliyor.

Siteye üye olurken daha önce çalıştığınız kurum size soruluyor. Ancak seçenekler sadece üç tane: ‘TSK’, ‘emniyet’ ve ‘diğer’. Yani hedef kitle gayet net de olsa, siteye üye olmak ve iş aramak için asker ya da polis olmak şartı koşulmuyor.

Cüneyt Balay, insan kaynakları (İK) konusundaki uzmanlığı nedeniyle işveren tarafını iyi biliyor. Aynı zamanda eski bir TSK mensubu olduğu için de sivil hayata geçen askerleri iyi analiz ederek diğer İK uzmanlarından ayrılıyor. Balay, TSK’nin artık eskisi kadar kapalı kutu olmaktan çıktığını, eğitimleri ve donanımları nedeniyle yarı zamanlı olarak akademik kurumlarla çalışan çok sayıda asker olduğunu söylüyor. Zaten proje buradan alınan cesaretle hayata geçirilmiş. Yani TSK’den ayrılan askerlerin artık iş hayatında daha cesur olmasından… “Emekli olan askerler artık çalışmayı daha çok tercih ediyorlar. Çünkü yüksek oranlarda genç yaşta emekli oluyorlar ve aktif bir iş yaşamından sonra, emekli sivil hayatı askerlere oldukça zor geliyor.”

Emekli Subaylar Derneği İstanbul İl Başkanı Emekli Tuğgeneral Yusuf Ziya Satır, emekli askerlerin en büyük çekincelerinden birinin firmaların iş yapış şekli olduğuna işaret ediyor. Yani yıllarca orduda hizmet eden bir asker, yanlış bir firma seçerek ne TSK’nin ne de kendi adının lekelenmesini istiyor. Satır buna şöyle bir örnek veriyor: “Emekli olduktan sonra bana bir nakliye firmasından iş teklifi geldi. Ben çok sıcak bakmadım. Aradan sadece birkaç gün geçtikten sonra firmanın araçlarından birinden uyuşturucu çıktı.” Bu birçok kişinin başına gelmesinden endişe duyduğu bir şey de olsa, emekli askerlerin çoğu iş aramaktan vazgeçmiyorlar. Satır, askerlerin zaman zaman geniş çevrelerinden faydalanılmak için de fi rmalar tarafından tercih edildiğinden dem vuruyor ve şöyle devam ediyor: “Özellikle sıkça ihalelere giren fi rmalar, yüksek rütbeli askerleri istihdam etmeye çalışıyorlar. Çünkü birçoğunun, Ankara’da sağlam bağlantıları var. Farkında olmanda böyle bir şeye alet olmak da, emekli subayların korkularından biri…”

Bunun yanında Satır, bugüne kadar başvuracakları bir kurum olmadığından da şikayetçi. Yani 50’li yaşlarında, general rütbesiyle emekli olan bir subay, herkes gibi iş arayamıyor. Bu nedenle çalışan emekli subaylar genellikle eş dost vasıtasıyla işe giriyorlar. Aralarında az sayıda da olsa girişimciler var. Ancak Satır, emekli subayların yöneticilikte daha başarılı olduğunu düşünüyor.